بالن ژوژه یا همان بالن حجمی (Volumetric Flask)، از دقیقترین و پرکاربردترین ظروف شیشهای و سنجشی در آزمایشگاههای شیمی، داروسازی، بیوشیمی و کنترل کیفیت (QC) است. این ظرف معمولاً دارای بدنهای گلابیشکل با کفی صاف و گردنی باریک و بلند است که روی گردن آن یک خط نشانه کالیبراسیون دقیق (حلقه درجهبندی) حک شده است.
هدف اصلی از بهکارگیری بالن حجمی، نگهداری، اندازهگیری، رقیقسازی و تهیه محلولهای استاندارد با غلظت و حجم بسیار دقیق در دمای مرجع مشخص (معمولاً ۲۰ درجه سانتیگراد) است. طراحی خاص و دهانه باریک این ابزار، میزان تبخیر، پاشش و تغییرات سطحی مایع را به حداقل رسانده و دقت تنظیم سطح منیسک مایع را به بالاترین سطح ممکن میرساند.
بالنهای حجمی بر اساس جنس بدنه (شیشهای یا پلاستیکی)، کلاس دقت و تلورانس کالیبراسیون (کلاس A یا B)، رنگ شیشه (شفاف یا رنگی/کهربایی) و کاربردهای تخصصی مهندسی به انواع گوناگونی تقسیمبندی میشوند:

بالنهای ژوژه شیشهای مرسومترین نوع بالنهای حجمی هستند که عمدتاً از شیشه بوروسیلیکات ۳.۳ (پیرکس) با مقاومت حرارتی و شیمیایی فوقالعاده بالا تولید میشوند. این ظروف در دو سطح استاندارد و کلاس دقت عرضه میگردند:

بالنهای ژوژه پلاستیکی معمولاً از جنس پلیمربوطههای مقاوم شیمیایی نظیر پلیپروپیلن (PP) یا PMP/TPX ساخته میشوند:
بالن لوشاتلیه (Le Chatelier Flask) نوعی بالن حجمی تخصصی ۲۵۰ میلیلیتری با طراحی گردن مدرج و منبسطشده است:


| نوع بالن حجمی | جنس بدنه | کلاس دقت | مقاومت نوری (ضد UV) | مقاومت در برابر ضربه | کاربرد اصلی و شاخص |
| بالن ژوژه شیشهای امسونز آلمان | شیشه بوروسیلیکات ۳.۳ | کلاس A | ندارد (شفاف) | متوسط (شکننده) | تهیه محلولهای استاندارد مرجع، کالیبراسیون HPLC و آنالیزهای فوقدقیق دارویی |
| بالن ژوژه شیشهای گلس ورک | شیشه بوروسیلیکات ۳.۳ | کلاس B | ندارد (شفاف) | متوسط (شکننده) | آزمایشگاههای روتین، آموزشی، آزمایشهای دانشجویی و آنالیزهای عمومی |
| بالن ژوژه رنگی امسونز آلمان | شیشه بوروسیلیکات کهربایی | کلاس A | بسیار بالا (ضد UV) | متوسط (شکننده) | اندازهگیری و آمادهسازی نمونهها و داروهای حساس به تجزیه نوری |
| بالن ژوژه پلاستیکی | پلیپروپیلن (PP) | متغیر / استاندارد | متوسط (نیمهشفاف) | بسیار بالا (نشکن) | کار با اسید هیدروفلوئوریک (HF)، کارهای روتین و محیطهای آموزشی |
| بالن لوشاتلیه | شیشه بوروسیلیکات | استاندارد مهندسی | ندارد (شفاف) | متوسط (شکننده) | سنجش چگالی و وزن مخصوص سیمان و پودرهای معدنی در آزمایشگاه مصالح |
بالنهای کلاس A بر اساس استانداردهای بینالمللی دارای میزان خطای مجاز (تلورانس) تا ۵۰ درصد کمتر نسبت به کلاس B هستند و معمولاً همراه با گواهی کالیبراسیون جهت تستهای فوقحساس و کنترل کیفیت دارویی استفاده میشوند؛ در حالی که کلاس B برای کارهای عمومی و آموزشی با هزینه اقتصادیتر مناسب است.
علامت TC (To Contain) یا نشان اختصاری In به این معناست که بالن به گونهای کالیبره شده که هنگام پر شدن تا خط نشانه، حجم دقیق مشخصشده را درون خود نگهداری میکند. اکثر بالنهای ژوژه از نوع TC هستند. نشان TD (To Deliver) به معنای تحویل دهنده حجم دقیق هنگام تخلیه است.
بالنهای حجمی ظروف سنجش دقیق حجم هستند. حرارتدهی مستقیم یا شوک دمایی شدید باعث تغییر ابعاد شیشه و انبساط غیرقابلبازگشت آن شده و کالیبراسیون دقیق ظرف را برای همیشه از بین میبرد. حل کردن مواد گرمازا باید ابتدا در ظرفی مجزا (مانند بشر) انجام شده و پس از رسیدن به دمای محیط به بالن منتقل شود.
زمانی که محلول یا نمونه مورد آزمایش حاوی ترکیبات فتوشیمیایی و حساس به تجزیه نوری (نظیر ویتامینهای A و B، نیتریتها، نیترات نقره و داروهای خاص) باشد، شیشه کهربایی با جلوگیری از نفوذ پرتوهای فرابنفش و نور مرئی، از تخریب شیمیایی نمونه جلوگیری میکند.
چشم کاربر باید دقیقاً همسطح خط نشانه روی گردن بالن قرار گیرد. برای مایعات شفاف و بیرنگ، پایینترین نقطه منحنی سطح مایع (قوس منیسک) باید مماس بر خط نشانه کالیبراسیون باشد.
فروشگاه تجهیزات آزمایشگاهی آسمان لب به عنوان مرجع تامین ملزومات و تجهیزات استاندارد آزمایشگاهی، خریدی ایمن، سریع و مطمئن را برای پژوهشگران، مراکز داروسازی و صنایع فراهم میآورد:
از اینکه آسمان لب را بعنوان منبع خرید خود انتخاب نموده اید سپاسگزاریم.